Het praktische verloop van een MBV-behandeling in het CRG van UZ Brussel

Het CRG staat voor patient centered care: aandacht voor (het comfort van) de patiënt.
Om die reden hebben we een kwaliteitskader geschapen, met welomschreven procedures die mee het succes uitmaken van onze behandelingen. Want hoewel medisch begeleide voortplanting (MBV) in de eerste plaats een (gespecialiseerde) medische behandeling is, hangt de slaagkans ervan niet alleen af van onze medische expertise. Een goede organisatie, alerte communicatie en kwalitatieve begeleiding zijn evenzeer cruciale succesfactoren. En ja, zelfs de administratieve omkadering van je behandeling maakt daar deel van uit.

Hoe leiden we je behandeling in goede banen?

Goede raad vooraf

Wat kan ik zelf doen om mijn behandeling een grotere kans op slagen te geven? Je leest het hier.

En klik op Foliumzuur als je wil weten wat elke vrouw die zwanger wil worden, daarover moet weten.

          
Medisch voortraject

De counseling
Dagelijkse patiëntenmonitoring (DM)
Pre-operatief bloedonderzoek

Gedurende je hele behandeling word je professioneel begeleid door mensen uit het team van het CRG. Enerzijds is dat natuurlijk de fertiliteitsarts, anderzijds kan je terecht bij een counselor. Dat is de verpleegkundige of vroedvrouw die instaat voor het verstrekken van informatie over, en voor de begeleiding tijdens jouw behandeling.

Medisch voortraject     

Zowel de vrouw als de man spelen een cruciale rol spelen in de voortplanting, daarom zullen we beide partners vooraf medisch onderzoeken. Welke onderzoeken dat voor elk van jullie impliceert wordt besproken tijdens de eerste afspraak met de CRG-arts.
  • Met het oog op een efficiënt verloop van de consultatie vragen we jullie om van tevoren een vragenlijst in te vullen over je medische en familiale historiek. Je kan dat formulier hier downloaden: vragenlijst vrouw, vragenlijst man.
  • Ook vragen we - en dat om overbodige onderzoeken te vermijden - dat jullie de resultaten van eventuele eerdere tests en alle relevante medische informatie meebrengen.
    Als deze informatie zich nog elders bevindt, kan je ze gewoon opvragen. De huidige wetgeving laat toe dat je dat zelf doet. Als patiënt kan je een kopie vragen van je medisch dossier, of zich dat bevindt bij je huisarts, je gynaecoloog of in het ziekenhuis waar je behandeld werd.
  • De onderzoeken die de arts toch nodig acht, kan je zowel in UZ Brussel als elders laten uitvoeren:
    • in het laatste geval krijg je van de CRG-arts een aanvraagformulier mee;
    • in het eerste geval maak je een afspraak met de polikliniek van UZ Brussel (zie contact). 

Voorbereidend bloedonderzoek     

Praktisch

Over het waar-wanneer-en-hoe van bloedafnames tijdens je behandeling in het CRG.

Elke vruchtbaarheidsbehandeling in het CRG wordt voorafgegaan door een bloedonderzoek. Dat laat ons toe om een gedetailleerde hormonenbalans op te stellen, het aantal en de structuur van de chromosomen te controleren en mogelijke antilichamen op te sporen tegen o.a. geelzucht (hepatitis), het HIV-virus (aids) en syfilis.
In het geval van de vrouw wordt ook gecheckt of ze beschermd is tegen rodehond (rubella) en de kattenziekte (toxoplasmose). In beide gevallen gaat het om een aandoening die, als de vrouw ze in het begin van de zwangerschap krijgt, ernstige schade aan het kind kan berokkenen.

Spermaonderzoek     

Praktisch

Over het waar-wanneer-en-hoe van de afgifte van een spermastaaltje tijdens je behandeling of voor donatie.

De vruchtbaarheid van een man hangt vooral samen met aantal zaadcellen in zijn sperma en met de beweeglijkheid en de vorm van die cellen. Daarom wordt elk van die drie elementen grondig bestudeerd: zie routine-zaadanalyse. Meteen wordt nagegaan of er voldoende bruikbare zaadcellen kunnen worden afgezonderd voor de inseminatie of de bevruchting van de eicellen in het laboratorium.
Als je op het ogenblik van het medisch onderzoek drie tot vijf dagen geen zaadlozing hebt gehad, kan je onmiddellijk een staaltje produceren. Gewoon door zelfbevrediging in een apart kamertje, al dan niet geholpen door je partner.
Een spermastaaltje mag je ook elders dan in het CRG aanmaken, maar dan moet je het binnen het uur in een speciaal potje op het laboratorium afgeven. Daarvoor moet je vooraf wel een afspraak gemaakt hebben met het laboratorium andrologie (zie contact). Onderweg hou je het potje zorgvuldig op lichaamstemperatuur, bijvoorbeeld door het in de binnenzak van je jas te stoppen. 

Bijkomende onderzoeken     

Afhankelijk van jullie specifieke medische situatie kunnen nog andere onderzoeken of ingrepen aangewezen zijn. Zie daarvoor de overzichtslijst bij de vrouw en bij de man.

De counseling     

Een week of vijf na het eerste doktersconsult zijn alle voorbereidende onderzoeken uitgevoerd en de resultaten ervan bekend. Daarop volgt jouw tweede afspraak bij de arts, waarin hij of zij samen met jou/jullie de resultaten zal overlopen. Op basis daarvan stelt de arts een concreet behandelingsschema voor
Daarna krijg je een afspraak maken met de counselor, voor een informatiesessie waarin je behandeling vanuit verschillende invalshoeken wordt overlopen. De counselor overloopt met jou/jullie het volgende:

Praktisch

Klik hier voor een overzicht van alle behandelingsschema's.

  • de praktische aspecten, zoals bv. de startdatum en het overleg met de planningsverantwoordelijke, de openingsuren, de manier om afspraken te maken in het CRG, het waar en wanneer van welke interventie, etc.
  • het medische luik: wat je behandeling inhoudt, welke medicatie je moet nemen, hoe je die moet toedienen en hoe je je moet voorbereiden op een interventie;
  • de communicatie met het CRG: met de Dagelijkse Patiëntenmonitoring (DM) tijdens je behandeling en daarna – bij een eventuele  zwangerschap – met het follow-upteam;
  • de juridische aspecten, zoals welke toestemmingsformulieren je/jullie moet(en) ondertekenen; en
  • de financiële kant van de zaak, met – voor Belgische patiënten die mutualiteitsgerechtigd zijn – informatie over de voorwaarden tot terugbetaling van de behandeling.
Als de arts dat nog niet gedaan zou hebben, zal de counselor jullie adviseren dat de vrouw foliumzuur begint te nemen zodra jullie beslist hebben om een vruchtbaarheidsbehandeling te ondergaan. Zie foliumzuur voor het waarom.

De hele fertiliteitsbehandeling lang fungeert de counselor als jouw/jullie vertrouwenspersoon, die je tijdens de kantooruren steeds kan contacteren voor hulp en advies. Vanuit een jarenlange ervaring zal zij (of hij) jullie begeleiden bij eventuele fysieke, psychische of praktische problemen. Indien nodig maakt de counselor ook een (nieuwe) afspraak met de behandelende arts of met de psycholoog van het CRG. Uiteraard staat zij (of hij) ook bij elke eventuele volgende MBV-poging voor u paraat.
Voor sommige onderdelen van de IVF-behandeling word je in de Verpleegeenheid van het CRG (VPE 03) verwacht. Daar wordt de rol van de counselor tijdelijk door een verpleegkundige van die eenheid overgenomen.

Afspraken over de startdatum van de stimulatiekuur 

Algemene regel

In alle gevallen waar de startdatum nog niet definitief werd vastgelegd tijdens de consultatie in het CRG of om de een of andere reden gewijzigd moet worden: contacteer ons voor een concrete datum zodra je de beslissing hebt genomen. Dat doe je via de planningsverantwoordelijke (zie contact)
Hoe langer vooraf je het doet, hoe meer kans je hebt dat de behandeling kan beginnen op het door jou gewenste tijdstip.

Op het medicatieschema dat bij een IVF-behandeling hoort staat een belangrijke datum: de dag waarop je (de vrouw) met de stimulatiekuur mag beginnen. We noemen dat de startdatum. Zolang die niet werd vastgelegd, is je behandeling niet in de planning van het CRG opgenomen en kan ze dus ook niet beginnen.

Waarom?

In ons centrum willen we graag voor elke IVF-behandeling de beste kwaliteit kunnen garanderen. Daarom besteden we niet alleen grote zorg aan de begeleiding van onze patiënten - jou en je partner - maar ook aan de eigenlijke in-vitrobevruchting: het laboratoriumwerk, zeg maar.
Kwaliteitsnormen en controleprocedures moeten ervoor zorgen dat het laboresultaat optimaal is. Maar kwaliteit kost tijd. Het aantal handelingen dat de betrokken embryologen, verpleegkundigen en medici kunnen stellen, is daarom per dag beperkt. Het is dus nodig om een strikte planning op te stellen, en dié is gebaseerd op de startdatum van de stimulatiekuur. Uit die datum vloeien alle volgende stappen van de behandeling voort.

Praktisch

  • Als de IVF-behandeling die je ondergaat de eerste is, wordt de startdatum vastgelegd in het gesprek met de counselor en ingevuld op het behandelingsschema dat je meekrijgt.
  • Als de behandeling geen succes heeft gekend en je een volgende poging wil ondernemen, zal een nieuwe startdatum bepaald worden in overleg tussen jou/jullie, je gynaecoloog en de counselor. Om medische en organisatorische redenen zal het vaak niet mogelijk zijn om meteen de volgende menstruatiecyclus te beginnen.

In beide situaties is het dus mogelijk dat je nog niet meteen bij de counselor of de gynaecoloog beslist om met de (nieuwe) behandeling te beginnen. Dan wordt er meestal een voorlopige startdatum afgesproken.
  • Zodra je daarna beslist om een (nieuwe) IVF-cyclus te beginnen, moet je de startdatum afspreken of bevestigen voor je begint met de inname van de stimulatiemedicatie.
  • Hetzelfde geldt bij de onderbreking van je behandeling. Soms levert de stimulatiekuur immers niet het gewenste resultaat op en wordt ze daarom stopgezet. In het belang van de kwaliteit wordt dan vaak beslist om een cyclus over te slaan alvorens opnieuw te beginnen.
    Ook dan moet je dus een nieuwe startdatum afspreken en wordt de behandeling opnieuw gepland.

Kortom, zonder dat de startdatum werd gereserveerd, in overleg tussen jou en hetzij je counselor (bij een eerste behandeling) hetzij je gynaecoloog (bij volgende pogingen) heeft het geen zin dat je stimulatiemedicatie begint in te nemen. Zonder startdatum is er immers geen behandeling gepland.
Een startdatum (achteraf) vastleggen of wijzigen doe je in samenspraak met planningsverantwoordelijke.

Dagelijkse Patiëntenmonitoring (DM)      

Hormonale bepalingen en echografieën horen onlosmakelijk bij MBV:
  • via de hormonale analyse van de bloedstaaltjes wordt de behandeling gecontroleerd en bijgestuurd,
  • via de echografieën gaan we na of zich rijpe follikels in de eierstokken bevinden.
De dienst van het CRG die zich bezighoudt is met de coördinatie van en de communicatie over die herhaalde onderzoeken, noemen we de Dagelijkse Patiënten-monitoring (DM).
Met hen sta je een groot deel van je behandeling dagelijks in contact: zij bellen je met de resultaten van de onderzoeken en met instructies over het vervolg van je behandeling.

Pre-operatief bloedonderzoek        

De eicelpunctie, de ingreep waarbij de rijpe eicellen worden verzameld, gebeurt doorgaans onder lokale verdoving en vraagt geen voorbereidend bloedonderzoek. Als echter wordt overeengekomen om de ingreep onder volledige verdoving te laten verlopen, hetzij op jouw uitdrukkelijke vraag, hetzij op voorstel van de behandelende arts, dan is een pre-operatief bloedonderzoek nodig (zie bloedprik praktisch).